Email Bản in

Chè xanh là vua của nước uống

Hàng ngày nước uống rất cần Chè xanh giải nhiệt sinh tân hóa đàm Giải độc lợi tiểu tiêu cơm Váng đầu chóng mặt lại càng được thanh Uống vào lúc đói chẳng lành Hỏa tiêu, thận bại, tỳ sinh hư hàn Nước chè uống lạnh tích đàm.

Chi bằng uống nóng khi còn bốc hơi"Y tổ Hải Thượng Lê Hữu Trác có nói về nước chè xanh trong sách "Vệ sinh yếu quyết". Phần vệ sinh ăn uống, ông viết về nước uống có đoạn:

Hàng ngày nước uống rất cần

Chè xanh giải nhiệt sinh tân hóa đàm

Giải độc lợi tiểu tiêu cơm

Váng đầu chóng mặt lại càng được thanh

Uống vào lúc đói chẳng lành

Hỏa tiêu, thận bại, tỳ sinh hư hàn

Nước chè uống lạnh tích đàm

Chi bằng uống nóng khi còn bốc hơi"

Chè là loại nước uống cổ xưa nhất của loài người, có lẽ đã có từ 4700 năm. Chè tính hàn, có vị chát, ngọt, đắng, hơi chua, không độc. Vào tâm, can, tỳ, phế, thận. Có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, giải độc, trừ phong thấp, làm bền mạch máu, trị hoại huyết, sát trùng, làm lành những thương tổn.

Theo y học hiện đại, chè xanh chứa những chất có khả năng tăng cường miễn dịch khử gốc tự do, chống ôxy hóa, bảo vệ sức khỏe, thích nghi tốt với môi trường sống và xã hội.

Lá trà chứa đạm với nhiều axít amin quý; đường; chất béo; 10 loại vitamin đặc biệt là Vitamin C (180mg trong 100g lá) và các Vitamin B, P, A, D, E, K; các khoáng chất K, Na, Ca, P, Mg, Flo, Sắt, Mangan, Molipden, Kẽm, Selen, Gersnanium... Lá trà chứa hơn 400 loại thành phần hóa học có tác dụng trực tiếp hoặc gián tiếp chống ung thư như tanin, tinh dầu thơm, chất kiềm có nhiều trong trà tươi xanh chưa qua chế biến.

Một số tác dụng của chè xanh đối với những bệnh nan y

Chè xanh phòng chống bệnh tim mạch.

S.Jama. BS Ismani đã theo dõi cách sống của 1371 đối tượng trên 40 tuổi vốn là những "tín đồ của chè", họ đã ghi lại nồng độ cholesterol trong máu và những số liệu thương tổn tim và gan. Kết quả thật là khả quan nếu uống nước chè hàng ngày thì nồng độ cholesterol xấu trong máu giảm rõ rệt.

Một công trình nghiên cứu ở Hà Lan kéo dài 5 năm trên 7 quốc gia thì thấy nhóm dùng chè xanh đã làm giảm mức tử vong ở bệnh tim mạch, và nhồi máu cơ tim tỷ lệ xuống thấp nhất. Trung tâm này đã nhận định: nhờ tập quán lâu đời uống chè mà nhân dân Nhật đã được bảo vệ phòng chống các bệnh tim mạch.

Một công trình điều tra trên 680 người thấy những người uống chè xanh ít nguy cơ bị cơn đau tim hơn người không uống chè. Mỗi ngày uống một chén chè giảm 46% nguy cơ nói trên.

Chè xanh trừ đàm, phòng chống ung thư (canner).

Các nhà khoa học trên thế giới nhất là Nhật, Mỹ, Trung Quốc đã nghiên cứu về tác dụng phòng chống ung thư da, họng, phổi, ruột, kết, gan... Có được tác dụng đó chính là trong chè xanh chứa nhiều hợp chất phenol, bioflavonoit, Clorogenic axít (CA). Hợp chất quan trọng của chè xanh là: Epigallocatechin-3-galiat (EGCG) có khả năng ức chế tác nhân gây ung thư - và với chất: Ellagic axít (EA), chè xanh giảm được 20% ung thư do nhiều cơ chế khác nhau đang được nghiên cứu một cách toàn diện. Chè xanh có đồng thời hai tác dụng: Vừa tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể, nâng cao sức đề kháng chống tác nhân gây bệnh, mặt khác lại có thể ức chế ngăn chặn tác động của tác nhân gây ung thư. Nếu uống chè xanh thường xuyên sẽ cho ta công dụng rõ rệt hơn.

Tại Thượng Hải, một công trình nghiên cứu ung thư thực quản cho thấy nhóm uống chè, ung thư giảm rõ 50% so với nhóm không uống. Các nhà khoa học đánh giá cao hai tính năng vừa hữu hiệu vừa dễ phổ cập trong nhiều tài liệu. Các nhà khoa học cũng nhận thấy người Nhật nhờ tập quán uống chè lâu đời nên đã có khả năng tăng thải chất phóng xạ do bom nguyên tử của Mỹ thả xuống đất Nhật nên đã hạn chế tác hại gây ung thư. Theo tác giả Nhật, để đề phòng ung thư thì hàng ngày nên uống khoảng 10 cốc chè xanh. Mùa hè trước khi tắm nắng ngoài biển, uống chè xanh phòng chống ung thư da. Trong thời gian điều trị ung thư bằng hóa chất, tia xạ nên uống trà xanh để hạn chế độc hại do các liệu pháp này gây ra cho bệnh nhân. Người nghiện rượu, thuốc lá cần uống trà xanh để hạn chế độc hại đối với gan phổi. Trà xanh khử chất nitrit gây ung thư.

Nhiều công trình của các nước cho thấy trà xanh có tác dụng diệt khuẩn, tiêu viêm, giảm đau, hưng phấn thần kinh, hạ đường huyết cao, hạ mỡ máu cao, hạ huyết áp, lợi tiểu, giữ sạch răng miệng khỏi hôi.

Chè xanh là "mỹ phẩm thiên nhiên". Đó là ý kiến của nhiều nhà khoa học và nhân dân nhiều nước vì nó làm cho da đẹp. Chè xanh làm cho sức khỏe toàn thân được tăng cường do nó cung cấp nước cho cơ thể để hoạt động bình thường hấp thụ chất dinh dưỡng đưa đến các tế bào. Mặt khác nó thúc đẩy quá trình thải độc ra khỏi cơ thể không để chúng đầu độc trở lại cơ thể gây bệnh làm cho dáng và da đều bị ảnh hưởng xấu trực tiếp. Nếu chế độ ăn có chất béo thì phải uống nước chè xanh nhiều hơn, để tránh mập. Để giảm mập người ta uống chè xanh trong có Cafein và flavonoit có lợi hơn dùng cà phê. Có dân tộc đã nói "thà nhịn đói 3 ngày còn hơn nhịn uống chè 1 ngày".

Chè xanh được dùng ngoài để rửa mặt hết nhờn, gội đầu sạch gàu, mượt tóc. Tắm rửa làm da sạch mịn do làm co lỗ chân lông mà vẫn thoát mồ hôi. Tinh dầu thơm trong chè có tác dụng diệt vi sinh vật trên da khỏi mẩn ngứa. Súc miệng ngậm trà xanh làm răng lợi bền chặt không bị sâu, bị viêm. Đặc biệt trà xanh có tác dụng bảo vệ da không bị tia xạ tác động có thể gây ung thư da. Trước khi ra phơi nắng ngoài bãi biển để bảo vệ da nên uống nước chè xanh.

Uống chè xanh thế nào có lợi?

Uống chè tươi hơn chè khô

Một nhóm nhà khoa học Mỹ cho thấy uống chè xanh để chống ung thư da thì chè xanh để tự nhiên tốt hơn 2 lần chè đã qua chế biến. Tác dụng bảo vệ da nằm trong thành phần của chè tươi như đã nói ở phần trên.

Một công trình khác cho biết tác dụng tốt của chè không phải do riêng rẽ các chất có trong chè mà do sự phối hợp tác dụng của chúng mới đem lại hiệu quả điều trị trong các loại bệnh tuần hoàn, tiêu hóa, gan mật, tiết niệu, ung thư, nhiễm xạ và quá trình lão hóa. Về hóa học, chè xanh tươi có lượng tanin khoảng 12 - 15%. Chè khô qua quá trình chế biến lên men nên 1 phần mùi thơm và thành phần có trong chè giảm đi, riêng tanin còn 5-6%.

Ông Melaughin (Viện nghiên cứu ung thư Mỹ) cho rằng sự khác nhau giữa chất Polyphenol tổng hợp và Polyphenol tự nhiên được tìm thấy trong chè xanh là mấu chốt của vấn đề hiệu quả đem lại cho Polyphenol có trong chè xanh.

Cho nên uống chè xanh là phải uống toàn bộ không tách chiết riêng lẻ các chất trong chè. Uống chè mới là chè được hái trong năm (chè năm ngoái là chè cũ) bảo quản chu đáo. Có điều kiện uống chè xanh tươi bao nhiêu tốt bấy nhiêu. Vấn đề là nhớ đến tác hại của thuốc trừ sâu, không phun và phải rửa sạch trước khi dùng.

Uống chè nóng hơn chè lạnh (chè đá). Điều đó được lý giải như sau: Nước uống nóng khoảng 200C sẽ dễ dàng thấm qua màng tế bào để vào trong tế bào nào nơi mà khi bị thiếu nước sẽ báo động cho chúng ta bằng cảm giác khát, phải nhanh chóng đáp ứng nhu cầu sinh lý của cơ thể. Uống nóng vào mùa hè đỡ khát và đỡ mệt hơn, dễ tiêu hóa vì mùa hè trời nóng, mạch ngoại biên dãn, mạch phủ tạng co lại bù trừ, do đó ăn uống lạnh sẽ bị khó tiêu, ậm ạch khó chịu.

Chè xanh bản tính đã lạnh, cho nên không dùng lạnh vì sẽ gây quá lạnh. Do đó nên uống nóng! Có địa phương trong và ngoài nước có tập quán uống chè phải nóng, có khi còn cho vào chè 1 lát gừng tươi. Có nơi bưng cả bát to chè tươi nóng mà húp quanh bát xì xụp, xuýt xoa ngon lành... Nhưng tập quán uống quá nóng (>600C) như người phương Bắc thì lại có hại gây nên một số bệnh. Nhiệt độ thích hợp là <550C.

Không uống trà pha quá đặc, hoặc pha qua đêm (bị ôi), đã pha 2 nước (trừ trà thuốc), không uống trà sau 16 giờ gây mất ngủ (khi chưa quen) và lúc đói gây cồn ruột và say, không dùng chiêu thuốc, không uống ngay liền sau bữa ăn (10 - 15'). Kỵ đối với bệnh cao HA, viêm loét dạ dày, mất ngủ, táo bón, đang sốt cao, thiếu máu do thiếu Sắt. Nghệ thuật uống trà dưỡng sinh còn đề cập đến các chi tiết như: Uống trà theo mùa, uống trà tùy điều kiện, uống trà theo tuổi, uống trà theo giới. Nói chung uống trà xanh tươi hãm để uống hàng ngày suốt năm cho mọi tuổi và giới là an toàn, vui khỏe.

Uống trà đúng cách

Ngày nay uống trà có nhiều kiểu cách như trà đạo với dụng cụ cầu kỳ (tách, chén, chỗ ngồi) đều có dụng ý và có lợi nhiều mặt. Nhưng để phổ cập tập quán uống trà xanh tươi như đã có  từ xưa vẫn đảm bảo tốt cho sức khỏe. Cần chú ý đến điều kiện vệ sinh: chè phải sạch mới hái, không dập nát, rửa kỹ để ráo dùng nước máy sạch (ngày xưa dùng ngọc tuyền, nước mưa giữa trời, nước sông giữa dòng...). Tốt nhất để yên tâm tự mình làm lấy tất cả từ khâu chọn trà cho đến khi có trà uống. Ngoài hàng có cả trà xanh giả (lá khác). Ở Hà Nội, nhiều gia đình có đất vườn trồng 2 cây trà xanh để có trà đủ uống thường xuyên.

Ưu tiên uống nước chè xanh mát lành.

Nếu uống chè xanh tươi đúng cách thì uống đủ cho cả ngày sẽ đáp ứng lượng nước của cơ thể tốt hơn bất cứ loại nước nào khác. Nó chứa nhiều chất cần thiết để đảm bảo sức khỏe tự nhiên, phòng tránh những rối loạn mất cân bằng trong cơ thể dẫn đến các bệnh tật từ nhẹ đến nghiêm trọng như đã nói phần trên.

"Chè là nước uống kỳ diệu", "Thuốc không kê đơn", là mỹ phẩm thiên nhiên... Chè sẽ trở thành "ẩm liệu chi vương" (vua của các thức uống) trong thế kỷ 21.

Nước quả đóng chai, ngọt đều có đường, gây tăng cân. Một số nước ngọt gây nghiện như cà phê dẫn đến những tác hại lâu dài như y văn đã nói nhiều đối với trẻ em và phụ nữ đặc biệt ở tuổi sinh đẻ. Cocacola - Pepsi cũng đã được báo chí nhắc đến tác hại đối với tuổi thiếu niên đang tuổi học hành. Chính vì các loại nước uống nhân tạo đã và đang ngày càng bộc lộ nhược điểm trong loại nước dùng để uống thường xuyên hàng ngày vì thế nên càng ngày người ta càng trở về với các loại nước thiên nhiên, đặc biệt có chè xanh. Kỳ diệu hơn nữa là chè xanh Việt Nam với những đặc tính ưu việt của nó được cả thế giới ưa chuộng.

Theo bác sĩ Jean Curtay nói "Thật là một điều không may là: Sô đa đã làm cho người ta quên dùng đồ uống tốt khác ... như chè". Chè ngày càng được xác nhận là một loại nước uống thực sự cần thiết cho mọi công dân trên khắp hành tinh chúng ta.

Giáo sư Lưu Tố Sinh, chuyên gia về chè, phụ trách Hiệp hội Chè Trung Quốc đã tuyên bố: Trong 3 thức uống lấy từ thiên nhiên hiện nay, nếu nói về tác dụng đối với sức khỏe con người, thì chè vượt xa hai thứ kia (cà phê, ca cao) nó chứa những chất cần thiết với tổng số khoảng 500 loại chất dinh dưỡng. Tác dụng phòng bệnh của nó có tác dụng rất lớn đối với mọi loại bệnh.

Đôi nét về trà thuốc (chè thuốc hay dược trà)

Đó là các loại thuốc chế thành dạng có thể hãm với nước sôi để uống như trà (chè), bên cạnh các dạng thuốc khác (rượu, thuốc, cao, thuốc nước, thuốc bột...). Đã là thuốc thì dùng chủ yếu khi có bệnh. Thuốc có chỉ định, phản chỉ định, có liều lượng, có kiêng kỵ. Trà thuốc không thể thay nước uống hàng ngày vì mùi vị và lượng nước có hạn. Trà thuốc có trong công thức phần lớn có chè 80% (xanh, đen, hồng) bên cạnh các vị thuốc có tính đặc hiệu đối với từng bệnh.

Ví dụ: Trà Ích mẫu chữa xích trọc. Hạt cây Ích mẫu và chè xanh mỗi thứ 6-9g, đun sôi với 600ml còn ½ hoặc để sôi 20 phút. Uống nóng ngày 2 lần. Có tác dụng thanh lợi thấp nhiệt, thông tiểu (chữa tiểu đục, đỏ xẻn) tiểu tiện khó khăn, rát buốt do huyết ứ gây nên, còn có tác dụng điều hòa kinh nguyệt (kỵ thai), giữ được kinh nguyệt bình thường thì sẽ luôn khỏe và đẹp.


BS.Phó Thu Hương (Cây thuốc quý - số 155 - tháng 5/2010).

Các tin khác

Cần phải có tất cả thông tin.

Người gởi
Người nhận