Email Bản in

Đền Bạch Mã thờ Thành Hoàng Quốc đô Thăng Long

Rồng cuộn đất thiêng thành thắng cảnh
Tích truyền Bạch Mã trấn danh châu
Cao vương chuyện cũ nay bùn đất
Vật đổi sao dời đã mấy thu.
 (La Thành cổ tích vịnh)

Đền Bạch Mã trước kia thuộc phường Hà Khẩu, huyện Thọ Xương, nơi cửa sông Tô Lịch đổ ra sông Hồng, đoạn sông Tô Lịch nơi đây đã bị lấp. Hiện nay đền ở số nhà 76 phố Hàng Buồm, thành phố Hà Nội.

Từ bờ hồ Hoàn Kiếm theo các phố Hàng Đào, Hàng Ngang sẽ gặp phố Hàng Buồm (bên tay phải), số nhà 76 bên trái phố là đền Bạch Mã.
Đền thờ thần Long Đỗ, hiệu Quảng Lợi Bạch Mã đại vương. Đền Bạch Mã lấy tích từ câu chuyện kể về Lý Thái Tổ cầu thần Long Đỗ mong được phù trợ định đô, xây thành, nên nằm mơ thấy: bằng dấu chân của mình, một con ngựa trắng đã chỉ cho vua biết đường thành Thăng Long phải qua những đâu thì thành đắp mới được vững vàng. Vì thế khi xây xong thành, nhà Vua đã phong thần Long Đỗ là Thành hoàng quốc đô Thăng Long và đặt tên cho đền là Bạch Mã. Tương truyền đền Bạch Mã được xây dựng từ thế kỷ thứ IX và đã được trùng tu nhiều lần. Đền Bạch Mã là một trong “Thăng Long tứ trấn”: Phía đông là đền Bạch Mã, phía Tây là đền Voi Phục (thờ hoàng tử Linh Lang đại vương), phía bắc là đền Trấn Võ, phía nam là đền Cao Sơn đại vương (tức Kim Liên ngày nay). Trong đình còn bức hoành phi ghi 4 chữ: “Đông trấn chính từ” (đền chính trấn giữ phía Đông). Vào năm 1939 dựng thêm Văn Chỉ bên trái đền, lại dựng Phương đình (tức đình hình vuông) để làm nơi cúng lễ.

Về kiến trúc, đền được xây dựng theo kiểu ghép bốn toà nhà khác nhau lại trong một khuôn tường rộng theo mặt đường phố và sâu. Căn nhà ngoài cùng sát phố là tiền tế, nối với nhà đại bái ở phía trong bằng toà Phương đình. Phía sau nhà đại bái là toà hậu cung.
Đền quay mặt về phía Đông nam. Trong đền còn giữ được 15 tấm bia, các bia chép sự tích đền và thần, nghi lễ cúng bái, các lần trùng tu tôn tạo,... Tấm bia cổ nhất vào đời Chính Hoà 8 (1687). Lúc đó đền thuộc phủ Phụng Thiên, huyện Thọ Xương, phường Hà Khẩu. Triều Nguyễn có bia đề Minh Mạng I (1820), Tự Đức I (1848).

Một đôi câu đối tiêu biểu:
Phù quốc tộ ư La Thành, vạn cổ uy thanh truyền mã tích.
Ngật tôn từ vu giang tứ, thiên thu vượng khí trấn Long Biên
Nghĩa là:
Giúp nước thịnh ở La Thành, muôn thuở uy danh truyền dấu ngựa.
Bên sông nước, nghìn năm, vượng khí giữ Long Biên.

Đền Bạch Mã với diện tích trên 500m2, quả là một công trình đồ sộ còn được gìn giữ, bảo quản khá tốt. Tuy đền đã được trùng tu nhiều lần, nhưng vẫn giữ được dáng vẻ kiến trúc thời Trần, Lê. Các cửa võng, các mảng điêu khắc trong đền mang tính nghệ thuật cao.

Vào thời Trần ba lần quân Mông - Nguyên sang xâm lược, đốt phá kinh thành nhưng đền vẫn được vô sự lúc hoàn giả Kinh đô. Thái sư Trần Quang Khải đã có thơ đề:
Hỏa tức tam diện thiêu bất cập
Phong lôi nhất trận triển nham khuynh.
Tạm dịch:
Lửa bốc ba lần không cháy đến
Gió bừng một trận chẳng hề nghiêng.

Về sau ở thế kỷ XVIII Hoàng giáp Trần Bá Lãm có thơ đề:
Mạch dẫn bàn long truyền thắng địa,
Tích lưu Bạch Mã trấn danh châu.
Cao Vương vãng sự câu thần thổ
Vật hoán tinh di kỉ độ thu.
Tạm dịch:
Mạch dẫn rồng nằm kia đất đẹp
Dấu xưa ngựa trắng giữ danh đô.
Cao Vương việc cũ không đâu hết
Vật đổi sao dời độ mấy thu.

Đền Bạch Mã là di tích lịch sử văn hóa của Thăng Long - Hà Nội . Nơi đây có vị thần Long Đỗ Thành hoàng quốc đô Thăng Long ngự trị, ngài đã và đang phù trợ cho nhân dân Thủ đô Hà Nội.

Cụ Nguyễn Văn Dâm năm nay đã gần 80 tuổi là thủ từ của đền Bạch Mã cho biết, để hướng tới Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, Nhà nước đang cho trùng tu tôn tạo lại đền Bạch Mã, nơi duy nhất của Thủ đô Hà Nội thờ thần Long Đỗ - vị Thành hoàng quốc đô Thăng Long - đến tháng 9 năm nay sẽ hoàn thành, do lịch sử để lại đã có 4 gia đình sinh sống trong đền, Nhà nước đã bố trí nơi ở khác và đã có một gia đình chuyển đi, còn 3 gia đình khác hứa là sẽ sớm chuyển đi để trả lại diện tích cho nhà đền để làm nơi thờ cúng linh thiêng. Đền Bạch Mã thường xuyên có nhiều du khách trong và ngoài nước đến thắp hương, nhất là ngày rằm và mồng 1 hàng tháng thì khách thập phương đến thắp hương cầu nguyện rất đông. Đây là một danh thắng văn hóa lịch sử của Thăng Long - Hà Nội, là một trong "tứ trấn Thăng Long", rất đáng tự hào của dân tộc ta.

Các tin khác

Cần phải có tất cả thông tin.

Người gởi
Người nhận