Email Bản in

Không phải linh dược

 

Thực phẩm chức năng (TPCN) không còn là khái niệm xa lại, nhưng cũng không phải ai cũng hiểu rõ về khái niệm này. Vì thế, cũng có người tiêu dùng biết sử dụng TPCN một cách hiệu quả; cũng có người mất tiền mà không mua được điều mong muốn. Dưới đây là chia sẻ của người tiêu dùng cùng các bác sĩ sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về loại thực phẩm này. Bà Đặng Thị Oanh (Giáp Bát - Hoàng Mai - Hà Nội)
 
Thực phẩm tự nhiên - hiệu quả và rẻ tiền
 
Tôi nghe nhiều người nói đến tác dụng của TPCN từ lâu,  nhưng chỉ nghe vậy chứ vẫn bán tin bán nghi. Cho đến cách đây khoảng 2 năm, tôi được người quen giới thiệu một sản phẩm TPCN hỗ trợ điều trị các bệnh: tim mạch; tiểu đường; hen phế quản và bệnh đại tràng. Tôi mắc bệnh đại tràng nên khi nghe giới thiệu loại TPCN này tôi cũng muốn dùng thử. Tuy loại TPCN này hơi khó ăn nhưng việc sử dụng lại rất đơn giản, chỉ cần hòa gói bọt TPCN vào với nước ấm là ăn được và ăn thay buổi sáng hàng ngày. Để chúng tôi tin vào sản phẩm, ban đầu công ty tặng  cho mấy gói dùng thử, khi thấy hiệu quả thì mới mua tiếp về dùng. Khi bắt đầu sử dụng TPCN, các con tôi cũng có ý kiến là tại sao không ăn các thực phẩm có trong thiên nhiên như đu đủ, chuối, khoai lang, vừa lành và lại vừa đỡ tốn kém. Còn loại TPCN này cũng chỉ mới nghe quảng cáo công dụng của nó, chưa biết thực hư thế nào. Nhưng tôi vẫn muốn dùng thử và tự kiểm định bằng kết quả thự tế. Trong khoảng mấy tuần đầu sử dụng, tôi thấy quả là loại thực phẩm này có tác dụng vì nó giúp tôi tiêu hóa tốt, đi ngoài dễ dàng, bụng không bị lục bục nữa. Tuy nhiên sau vài tháng liền ăn loại bột này thì tôi thấy nó không tốt như trước nữa, không hiểu do bị "nhờn" hay chất lượng của loại TPCN bị giảm. Loại bột này cũng rất đắt, 30.000đ cho mỗi ngày sử dụng mà hiệu quả không còn tốt như ban đầu nữa nên tôi ngừng sử dụng và "chữa" táo bón bằng cách ăn nhiều rau xanh và khoai lang, tuy mất thời gian một chút nhưng tôi cũng thấy hiệu quả mà lại không tốn kém.
 
PGS.TS Tạ Văn Bình - Trường đại học Y Hà Nội
 
Không loại thực phẩm nào là vô hại
 
Người tiêu dùng cần hiểu TPCN không phải là một loại thuốc, vì thế nó được bán không cần đơn của thầy thuốc. Ở các quốc gia phát triển TPCN được bày bán ở các siêu thị. Tự tên gọi đã nói lên bản chất của nó: Đây chỉ là một loại thực phẩm, giống như các thực phẩm khác, ví dụ như các loại rau quả khác chẳng hạn.
 
Có thể nói TPCN là một loại "thực phẩm đặc biệt" bởi chỗ nó đã được các nhà sản xuất "làm giàu" lên bằng các kỹ thuật tinh chế và chiết xuất chỉ một vài chất theo yêu cầu của nhà sản xuất. Do đó, TPCN cũng chỉ là một loại thực phẩm và không thể thay thế thức ăn hàng ngày. Và đã là thực phẩm thì ai dùng cũng được nhưng nên nhớ là bất kể loại thực phẩm nào đều không thể là hoàn toàn có lợi cho sức khỏe. Người ta có câu "Thịt cho người này là chất độc cho kẻ khác", chỉ có mức độ độc hại là khác nhau tùy thuộc vào phản ứng và mức độ chấp nhận của từng cá thể.
 
Vì thế một loại TPCN không thể là một loại "linh dược" để chữa bách bệnh, mặc dù nó có thể có ảnh hưởng đến một vài giai đoạn của một vài quá trình chuyển hóa của cơ thể. TPCN lại càng không thể là loại thuốc đặc trị cho một bệnh nào - ví dụ ung thư, đái tháo đường, tim mạch... mà với từng loại bệnh, từng cá thể; thực phẩm chức năng có thể có những ảnh hưởng nhất định lên kết quả điều trị. Tôi xin nhấn mạnh là có thể ảnh hưởng và ảnh hưởng này có thể là có lợi nếu được chỉ định đúng; sẽ là không có lợi, thậm chí có hại nếu sử dụng thái quá...
 
Để tránh sự hiểu biết thiếu đầy đủ của người tiêu dùng, cách tốt nhất là tăng cường công tác truyền thông giáo dục phổ biến kiến thức về sức khỏe cộng đồng. Người dân cần nâng cao hiểu biết và lựa chọn cho mình những biện pháp, sản phẩm nâng cao sức khỏe, tính dẻo dai chống lại các stress ngày càng tăng trong xã hội mà không bị các nhà kinh doanh lợi dụng. Vừa tốn tiền mà không mang lại hiệu quả.
 
TS.Nguyễn Đình Tiến - Chủ nhiệm khoa Lao và Bệnh phổi - BVTWQĐ 108
 
Cần hiểu rõ thực phẩm chức năng trước khi sử dụng
 
Khi sử dụng TPCN, người tiêu dùng cần hiểu rõ TPCN là gì? Nói một cách nôm na thì đó là loại thực phẩm có tác dụng cung cấp dinh dưỡng cơ bản và có chức năng phòng chống bệnh tật, tăng cường sức khỏe chung cho cơ thể. Theo thông tư 08 (năm 2004) của Bộ Y tế định nghĩa: "TPCN là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của các bộ phận trong cơ thể người, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ bệnh". Do đó, TPCN khác với thực phẩm thông thường ở chỗ được sản xuất, chế biến theo công thức: bổ sung một số thành phần có lợi hoặc loại bỏ một số thành phần bất lợi của thực phẩm. TPCN cũng được khẳng định không phải là thuốc chữa bệnh vì thế không chấp nhận việc công bố  khả năng chữa bệnh của TPCN, trên nhãn sản phẩm TPCN không được phép ghi chỉ định điều trị bất kỳ một loại bệnh cụ thể nào. Tuy nhiên, TPCN có tác dụng với sức khỏe nhiều hơn các chất dinh dưỡng thông thường và liều sử dụng thường nhỏ, thậm chí được tính bằng miligram hoặc gram. Như vậy, bệnh nhân cần cảnh giác trước tin đồn: TPCN có thể chữa bệnh. Đối với bệnh nhân mắc một số bệnh mạn tính thì việc sử dụng TPCN chỉ để tăng cường sức khỏe chứ không thể thay thế các thuốc chữa và kiểm soát bệnh. Nếu bệnh nhân bỏ thuốc đang điều trị mà chỉ dùng TPCN đơn thuần là một quyết định sai lầm.
 
Có thể chia TPCN thành bảy loại: TPCN bổ sung vitamin và khoáng chất (như bổ sung iôt vào muối, vitamin A vào đường, sữa...); TPCN dạng viên (viên tăng lực, viên canxi đề phòng loãng xương, viên phòng ngừa, hỗ trợ điều trị các bệnh cao huyết áp, tim mạch,  tiểu đường, ung thư...); TPCN "không béo", "không đường", "giảm năng lượng" (trà thảo dược...); nhóm các loại nước giải khát; tăng lực (bổ sung năng lượng, vitamin và khoáng chất cho cơ thể khi vận động thể lực, thể thao...); nhóm giàu chất xơ tiêu hóa (làm nhuận tràng, phòng ngừa sỏi mật...); nhóm các chất tăng cường chức năng đường ruột và TPCN đặc biệt (dành cho phụ nữ có thai, người cao tuổi, trẻ ăn dặm, người bị tiểu đường...). Tùy theo cơ thể bệnh mắc phải ở từng bệnh nhân cụ thể ta có thể chọn một trong những loại TPCN trên để hỗ trợ tăng cường sức khỏe, sức đề kháng hay hỗ trợ điều trị bệnh.
 
Hiện nay, ở nước ta đang "bùng nổ" các công ty sản xuất, kinh doanh và phân phối TPCN. Vì lợi nhuận, không ít công ty đã quảng cáo quá mức công dụng thực sự của thực phẩm chức năng. Không ít doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh TPCN đã vô tình hoặc cố ý tận dụng sự mới mẻ và phức tạp của ngành hàng này; sự thiếu thông tin của các cơ quan chức năng và người dân đã tiến hành kinh doanh, quảng cáo quá mức, không đúng qui định. Nhân viên của các công ty bán hàng đa cấp phóng đại công dụng thật sự của TPCN là chữa được đủ thứ bệnh, khiến người tiêu dùng hiểu lầm, dẫn đến "bôi xấu" TPCN. Trong khi thực tế TPCN có những ưu điểm nhất định, nếu hiểu không đúng sẽ thiệt thòi cho người tiêu dùng. Mặc khác, tác dụng của TPCN ra sao hiện vẫn còn rất nhiều người tiêu dùng chưa rõ. Lợi dụng sự thiếu thông tin này, không ít nhà sản xuất, kinh doanh đã đưa ra thị trường tiêu thụ những TPCN được "thổi" lên như "thần dược" chữa đủ thứ bệnh, kể cả bệnh nan y cũng có doanh nghiệp lạm dụng "chiêu" truyền thông theo kiểu lập lờ để đánh lừa người tiêu dùng, hoặc sử dụng các hình thức kinh doanh truyền tiêu, bán hàng đa cấp... với giá trên trời, trục lợi trên sự thiếu thông tin và hiểu biết của người tiêu dùng.
 
Vì vậy, lời khuyên cho người tiêu dùng là : hãy là người "tiêu dùng thông thái" không nên sử dụng quá mức hay lạm dụng TPCN; đừng ngộ nhận: phải hiểu biết tường tận, không hiểu sai về tính năng và hiệu quả của TPCN; không cả tin: tức là làm theo lời người khác nói một cách thiếu thận trọng, thiếu khách quan...
 
Một điều quan trọng người tiêu dùng hiểu rõ là: không phải dùng càng nhiều thực phẩm chức năng là càng tốt. Thực ra, một chế độ ăn cân đối sẽ có lợi hơn một chế độ ăn có nhiều thực phẩm chức năng nhưng không cân đối. Chính việc quan trọng hóa vai trò phòng chống bệnh của loại thực phẩm này đã gây bối rối và nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Như vậy, khi cần thiết và có điều kiện tài chính, chúng ta có thể chọn mua những thương hiệu sản phẩm TPCN có uy tín và đọc kỹ các thông tin xác nhận về lợi ích cho sức khỏe. Tốt hơn hết mỗi người có một chế độ ăn cân đối và tạo cho mình một nếp sống năng động, lành mạnh.
 
Hồng Yến ( Sức khỏe và đời sống - Số 76 tháng 4/2010).

 

Các tin khác

Cần phải có tất cả thông tin.

Người gởi
Người nhận