Email Bản in

Ngộ độc do ăn hoa quả độc

Trong một số loài cây có tích lũy bên trong nó những chất độc. Các chất độc đó không phải để tiêu diệt, tấn  công các sinh vật khác, mà cây chỉ dùng để tự vệ khỏi bị các loài thú phá hoại. Nhưng do thiếu hiểu biết, đã có nhiều người nhất là trẻ em bị ngộ độc do ăn lá, hoa, quả, hạt những cây này.

Tò mò và trúng độc

Trẻ em có đặc tính hiếu động, tinh nghịch, hay tò mò tìm hiểu mọi vật xung quanh, kể cả cây cỏ lạ đôi khi gây nguy hiểm. Mối hiểm họa ít bị người lớn biết đến là khi chúng nhai nuốt phải các chất độc hại. Chính màu sắc đẹp của hoa, vị ngòn ngọt, chua chua, tê tê của một số lá, hoa, quả độc, hoặc vị bùi béo của hạt nó, đã hấp dẫn trẻ, và đã gây ra nhiều vụ ngộ độc.

Hầu như năm nào các bệnh viện ở địa phương, nhất là chuyên khoa Nhi cũng đã tiếp nhận và cứu chữa cho các cháu bị trúng độc cây quả dại. Có lúc chỉ có 1 cháu, có lúc thì 4-5 cháu, có lúc 10-12 cháu, thậm chí gần cả lớp học phải vào cấp cứu vì ngộ độc.

Triệu chứng ngộ độc thì tùy theo ăn phải loại hoa, quả, hạt... của cây độc nào. Có thể đó chỉ là triệu chứng của rối loạn tiêu hóa nặng; hay là rối loạn thần kinh, cơ; tan máu, xuất huyết; trụy tim mạch, hoặc kết hợp của mấy loại triệu chứng.

Người ta dự tính các loài cây chứa chất độc chỉ chiếm khoảng 2% tổng số loài cây trên đất. Ở các vùng nhiệt đới số lượng cây có chất độc càng nhiều. Một số loài cây độc thường gặp là: Cây thông thiên hay còn gọi là hoàng hoa giúp trúc đào (thuộc họ trúc đào); cây cam thảo dây (còn có tên dây chi chi, dây cườm cườm, tương tư đằng); cây móc diều (còn có tên móc mèo, vuốt hùm, trần sa lực); cây hồng râu (còn gọi là rom dại, cây cứt cò thuộc họ màn màn); cây ba đậu tây trong nhân dân thường gọi cây bã đậu (thuộc họ thầu dầu), còn mang tên điệp cây, cây vông đồng. Ngoài ra, còn rất nhiều loại cây quả độc khác như: cây chua cùm (một số địa phương trồng làm hàng rào bảo vệ vườn) có nụ hoa ăn có vị ngọt nhưng rất độc. Cây đậu cọc rào (còn gọi là cây dầu mè, cây ba đậu nam, cây dầu lai-thuộc họ thầu dầu), cây mã tiền, cây thàn mát, cây xoan, cây cà độc dược...mà một bài viết không thể kể hết.

Phòng ngừa là quan trọng

Trúng độc do ăn phải hoa, quả, hạt của cây độc là một tai nạn nguy hiểm ở trẻ em, có diễn biến khó lường nên khi phát hiện phải nhanh chóng sơ cứu thích hợp. Phải loại trừ càng sớm càng tốt những phần còn lại trong đường tiêu hóa ra ngoài. Ngay lập tức và bằng mọi biện pháp để đứa trẻ nôn ra, càng nôn được nhiều càng tốt. Nhưng người sơ cứu cần phải bình tĩnh đỡ lấy đầu trẻ, để nghiêng về một bên và dùng khăn lau sạch các chất dịch. Cho trẻ uống cốc nước rồi tiếp tục để cho nôn. Tiếp ngay sau đó khẩn trương đưa trẻ đến bệnh viện gần nhất càng nhanh càng tốt. Tuyệt đối không được chần chừ, hay để quá muộn mới đưa trẻ đến bệnh viện. Tốt nhất nên mang theo mẫu hạt, hoa hoặc quả cây độc để nhân viên y tế nhận diện nhanh và điều trị thích hợp sớm. Rửa dạ dày thật sạch để thải loại các chất độc trong dạ dày. Dùng than hoạt tiếp theo để hấp thụ các chất độc đã vào đến ruột. Không có thuốc giải độc đặc hiệu, nên chủ yếu là điều trị triệu chứng để tránh biến chứng, ngăn ngừa bệnh diễn biến theo chiều hướng xấu. Cho thở oxy nếu trẻ bị suy hô hấp. Dùng thuốc chống co giật nếu trẻ co giật. Kịp thời điều chỉnh loạn nhịp tim. Ngoài ra điều trị hỗ trợ nhằm bồi hàm lượng nước và điện giải mất do nôn nhiều và ỉa chảy. Truyền máu khi có xuất huyết tiêu hóa nặng. Trường hợp bị suy thận có khi phải thẩm phân phúc mạc, chạy thận nhân tạo.

Tuy nhiên, đừng để điều đáng tiếc xảy ra rồi mới bừng tĩnh. Để rồi đưa ra những lời trách cứ chính bản thân mình, hoặc đổ lỗi cho người này người khác trong tâm trạng vừa lo lắng, bồn chồn, bực bội nhưng phải chịu đựng nhìn con cháu mình đang cấp cứu. Do vậy, sự phòng ngừa tai biến mới là điều quan trọng nhất. Cách phòng tránh duy nhất là cần khuyên trẻ không được ăn, nhai, nếm thử bất kỳ loại hoa, lá, quả, hạt của các loài cây mà không rõ có độc hay không. Không cho trẻ chơi nghịch với các hạt, nhất là không tiếp xúc với các hạt độc. Tuyên truyền rộng rãi trong cộng đồng những tác hại của các loài cây có chứa độc ở địa phương để mọi người biết và hướng dẫn trẻ em nhận biết để có ý thức phòng tránh.

BS.Vũ Định (Sức khỏe và đời sống - Số 77 - tháng 5/2010).

Các tin khác

Cần phải có tất cả thông tin.

Người gởi
Người nhận