Email Bản in

Nhận diện thực phẩm chức năng

 

Thực phẩm chức năng (TPCN) là loại thực phẩm nằm giới hạn giữa thực phẩm (truyền thống - Food) và thuốc (Drug). Người ta còn gọi thực phẩm chức năng là thực phẩm - thuốc (Food - Drug), là sản phẩm có tác dụng hạn chế quá trình lão hóa, hỗ trợ cho quá trình phục hồi, duy trì hoặc tăng cường chức năng nào đó trên cơ thể, giảm nguy cơ mắc bệnh tật.
 
TPCN là loại thực phẩm không chỉ cung cấp chất dinh dưỡng cơ bản cho cơ thể mà còn có các chất chống oxy hóa (beta-caroten, lycopen, lutein, vitamin C, vitamin E...), chất xơ và một số thành phần khác, do đó TPCN có tác dụng rất tốt trong phòng chống bệnh tật và tăng cường sức khỏe. Loại TPCN được kể đến đầu tiên là những thực phẩm mà khi ở dạng tự nhiên đã có những hoạt chất có lợi với lượng lớn. Tiếp đó là nhóm thực phẩm có ít hoạt chất hơn, phải bổ sung hoặc tinh chế cô đặc lại ở dạng dễ sử dụng, hay gây biến đổi gene để tăng hàm lượng một số chất có lợi.
 
Thực phẩm chức năng khác với thực phẩm truyền thống
 
Sản phẩm TPCN được sản xuất, chế biến theo công thức: bổ sung một số thành phần có lợi hoặc loại bớt một số thành phần bất lợi. Việc bổ sung hay loại bớt được chứng minh và cân nhắc một cách khoa học và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép (theo tiêu chuẩn quy định). Có tác dụng với sức khỏe (tác dụng với một hay một số chức năng sinh lý của cơ thể) nhiều hơn là loại thực phẩm thực phẩm thông thường. Nghĩa là, thực phẩm chức năng ít tạo ra năng lượng (calorie) cho cơ thể như các loại thực phẩm truyền thống (gạo, thịt, cá...). Liều sử dụng thường nhỏ, thậm chí tính bằng miligram, gram giống như là thuốc. Đối với mỗi loại TPCN được dùng cho các nhóm đối tượng khác nhau rõ rệt như: người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ tuổi mãn kinh, người có hội chứng thiếu vi chất, rối loạn chức năng sinh lý nào đó...
 
Thực phẩm chức năng khác với thuốc
 
Đối với một sản phẩm TPCN, nhà sản xuất công bố trên nhãn sản phẩm là thực phẩm, đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn sức khỏe, phù hợp với các quy định về thực phẩm. Đối với thuốc, nhà sản xuất công bố trên nhãn là sản phẩm thuốc, có tác dụng chữa bệnh, phòng bệnh và công dụng, chỉ định, liều dùng, chống chỉ định rất rõ ràng. Thuốc là những sản phẩm để điều trị và phòng bệnh, được bác sĩ chỉ định để nhằm tái lập, điều chỉnh hoặc sửa đổi chức năng sinh lý của cơ thể. Ví dụ: Trà bạc hà nếu ghi trên nhãn: Nước uống giải nhiệt, thì là Thực phẩm. Nếu ghi trên nhãn: Chỉ định điều trị rối loạn dạ dày, thì đó là Thuốc. TPCN có thể sử dụng thường xuyên, lâu dài nhằm nuôi dưỡng, tăng cường sức đề kháng hoặc phòng ngừa các nguy cơ gây bệnh, đặc biệt là các bệnh mãn tính không lây như bệnh tiểu đường, cao huyết áp, suy nhược cơ thể, bệnh xương khớp... mà vẫn an toàn, không có độc hại, không có phản ứng phụ. Người tiêu dùng có thể sử dụng theo "hướng dẫn cách sử dụng" của nhà sản xuất mà không cần khám bệnh, hoặc thầy thuốc phải kê đơn. Tuy nhiên còn rất nhiều người tiêu dùng chưa hiểu đúng về thực phẩm chức năng, coi những sản phẩm thuộc TPCN là thuốc chữa bệnh mà có khả năng chữa bệnh một cách thần kỳ!
 
Thực phẩm chức năng có được coi là "thần dược"?
 
Theo khảo sát tại đất nước đông dân nhất thế giới-đất nước Trung Quốc, có tới 57,4% số người tiêu dùng mua các loại thực phẩm chức năng vì bị "hoa mắt" bởi công dụng thần kỳ của nó (theo quảng cáo, tiếp thị) dẫn đến hậu quả "tiền mất, tật mang". Người bệnh mất đi cơ hội được chữa bệnh.
 
Theo các nhà khoa học, thực phẩm chức năng chỉ có tác dụng bổ trợ cho sức khỏe, hỗ trợ chữa bệnh bằng khả năng giúp cho cơ thể tăng cường sức đề kháng, chứ không thể trị bệnh, TPCN chỉ là phương pháp hữu hiệu để ngăn ngừa và làm chậm quá trình lão hóa, giảm khả năng nhiễm khuẩn, làm chậm quá trình phát triển của những khối u, thúc đẩy nhanh chóng quá trình hồi phục cơ thể sau khi bệnh, sau phẫu thuật...
 
Ngoài ra, khi sử dụng một loại sản phẩm TPCN nào đó cần phải chú ý đến tính hợp pháp, tiêu chuẩn sản xuất, chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, được các cơ quan có thẩm quyền kiểm duyệt, cấp phép mới có tác dụng tốt cho sức khỏe.
 
Là thực phẩm nên có thể sử dụng cho mọi lứa tuổi không?
 
Đây là quan điểm hoàn toàn thiếu khoa học. Mọi lứa tuổi lại có những loại thực phẩm chức năng riêng biệt, sao cho mục đích cuối cùng là giúp cơ thể khỏe mạnh và kéo dài tuổi thọ.
 
Theo các chuyên gia, thực phẩm chức năng có thể chia theo từng đối tượng, từng độ tuổi cụ thể. Hiện nay, trên thị trường có các loại chủ yếu: TPCN dành cho người lớn, loại dành cho thanh thiếu niên và loại dùng để hỗ trợ cho các loại bệnh khác nhau. Vì vậy, quy định của pháp luật, trên bao bì TPCN phải ghi rõ dành cho đối tượng nào, lượng dùng bao nhiêu.
 
Vì thực phẩm nên có thể ăn nhiều tùy thích?
 
Nhiều người cho rằng, bất kể loại thực phẩm chức năng nào, cứ dùng nhiều là tốt bởi trong đó chứa toàn chất bổ. Cách hiểu này hoàn toàn sai lầm, bởi bất kỳ loại thực phẩm nào khi vào cơ thể đều phải trải qua quá trình tiêu hóa, hấp thu, chuyển hóa nếu sử dụng quá nhiều TPCN sẽ tạo gánh nặng cho gan, từ đó các chất thừa tích tụ lâu ngày, không phân giải được gây khó chịu, nếu nặng, sẽ gây viêm gan, xơ gan, gây sỏi cơ quan nội tạng.
 
Dùng TPCN có thể thay thế hoàn toàn các loại thực phẩm khác?
 
Mặc dù được chiết xuất và cô đặc từ nhiều loại nguyên liệu, thảo dược quý, tốt cho sức khỏe, nhưng nếu chỉ có "nạp" loại thực phẩm này thôi chưa đủ, nó không thể là thần dược có thể cải lão hoàn sinh, hay cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho cơ thể. Thực phẩm có nguồn gốc tự nhiên vẫn là nguồn dưỡng  chất dồi dào, cân đối nhất, cung cấp đầy đủ muối kháng và dinh dưỡng cho cơ thể phát triển khỏe mạnh.
 
Các nhà khoa học khuyến cáo, không lạm dụng TPCN để giảm béo hoặc hạn chế khẩu phần ăn. TPCN chỉ có tác dụng hỗ trợ, bổ trợ cho sức khỏe mà thôi. Nó không thể thay thế thực phẩm trong các bữa ăn hàng ngày và càng không thể thay thế thuốc chữa bệnh.
 
BS. Bùi Hiền
(Sức khỏe và đời sống - Số 76 tháng 4/2010).
Các tin khác

Cần phải có tất cả thông tin.

Người gởi
Người nhận