Email Bản in

Tăng sức đề kháng, hỗ trợ và điều trị bệnh

 

Nhiều bệnh và tật có thể phát sinh từ sự suy yếu của hệ thống miễn dịch trong cơ thể con người. Với sự thay đổi của lối sống và tác hại do các độc tố từ môi trường, sự lạm dụng các thuốc kháng sinh, các thuốc chống siêu vi trùng, thuốc chống viêm và kháng miễn dịch... sự gia tăng bệnh tật do thiểu năng miễn dịch sẽ ngày càng phổ biến. Ứng dụng một số thực phẩm chức năng có thể giúp chúng ta khôi phục hoạt động bình thường của hệ miễn dịch để phòng và điều trị bệnh tốt hơn.
 
Vai trò của hệ miễn dịch
 
Miễn dịch, nói một cách nôm na là khả năng chống đỡ, sức đề kháng của cơ thể trước sự xâm nhập có hại từ bên ngoài và từ bên trong cơ thể. Các tế bào miễn dịch đảm nhiệm  các chức năng miễn dịch, chúng tồn tại, di động và lưu hành khắp cơ thể, làm nhiệm vụ tầm soát liên tục toàn bộ cơ thể nhằm phát hiện các tác nhân gây bệnh: các vi sinh vật (ký sinh trùng: giun, sán, nấm, mốc...), vi khuẩn, Rickettsia, virus, Prion (các protein lây nhiễm, nhỏ hơn virus 100 lần) và những vật lạ trong cơ thể sinh ra hoặc đưa ra từ bên ngoài vào ( tế bào lạ; các phức hợp; kháng nguyên, kháng thể lạ; các tế bào ung thư...) để sẵn sàng tiêu diệt, loại trừ các tác nhân gây hại cho cơ thể.
 
Như vậy, cơ quan miễn dịch cho ta sự chống đỡ với bệnh tật của từng người khác nhau. Trong một khu vực có những bệnh mà người này mắc, người khác không. Người không mắc bệnh chứng tỏ cơ quan miễn dịch của họ tốt hơn những người đã mắc bệnh. Những năm gần đây nghiên cứu cơ bản và ứng dụng miễn dịch lâm sàng còn cho thấy nhiều bệnh tự miễn, các bệnh dị ứng, viêm mạn tính, ung thư... cũng xảy ra nhiều hơn ở những người có hệ miễn dịch suy nhược. Việc ăn uống thiếu các chất như acid amin (đạm), vitamin A, B1, PP, chất khoáng và các nguyên tố vi lượng khác như sắt, kẽm  về lâu dài sẽ dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng, suy giảm hệ miễn dịch.
 
Các loại thực phẩm chức năng
 
Thực phẩm chức năng chứa các vitamin và khoáng chất
 
Vitamin và muối khoáng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển, duy trì các chức năng của cơ thể. Đây là những nguyên vật liệu cấu trúc nên tế bào, chuyển hóa các enzym phản ứng trong tế bào, là thành phần không thể thiếu được đối với sự phát triển của tế bào nói riêng và cơ thể nói chung. Vitamin A, E, C, selen có tác dụng chống gốc tự do và tăng cường miễn dịch.
 
Vitamin C là một chất chống ôxy hóa mạnh, hỗ trợ hệ miễn dịch công kích vi khuẩn và virus. Nó cũng giúp cơ thể tạo ra interferon (1 loại protein ngăn không cho virus phát triển trong cơ thể). Ngoài ra, vitamin C còn giúp tăng cường glutathione, giúp tăng cường chức năng thải độc và duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh. Thiếu vitamin C gây Scorbut, gây nhiễm khuẩn ngoài da, nhiễm trùng đường tiêu hóa, hô hấp, gây mủ áp xe; thiếu kẽm trẻ bị thấp, nhẹ cân và dễ bị bệnh viêm nhiễm không đặc hiệu khác.
 
Thiếu vitamin D gây còi xương, ảnh hưởng tới sự hấp thụ canxi và trẻ em rất dễ bị viêm nhiễm đường hô hấp (viêm phổi), tiêu hóa. Những nghiên cứu gần đây còn cho thấy nhiều tác dụng phòng các bệnh như: ung thư, loãng xương, các bệnh lây nhiễm... của vitamin D.
 
Trong số các loại khoáng chất, kẽm được cho là góp phần duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh. Cơ thể thiếu kẽm sẽ khiến lượng bạch cầu suy giảm, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tật.
 
Thực phẩm chức năng chứa các tinh chất từ dược thảo
 
Các loại thực phẩm như tỏi, hành, kinh giới rất nhiều chất flavonoid và giúp ngăn ngừa sự phát triển của các siêu vi trong cơ thể và sự tạo các gốc tự do.
 
Tỏi đã được sử dụng hàng nghìn năm ở khắp mọi nơi như một gia vị và thuốc có khả năng kháng khuẩn, kháng nấm, kháng siêu vi trùng và ký sinh trùng cùng với tác dụng tăng sức đề kháng cho cơ thể. Tỏi cũng đã được chứng minh là có tác dụng tăng số lượng tế bào miễn dịch T-killer tự nhiên chống hoại thư...
 
Hoàng kỳ đã được nghiên cứu và ứng dụng như một dược thảo có khả năng tăng cường chức năng hệ miễn dịch một cách toàn diện. Nhờ có khả năng tăng thực bào và tạo kháng thể, dược thảo nổi tiếng này đã được ứng dụng trong dự phòng và điều trị các bệnh nhiễm trùng, bệnh siêu vi trùng, các hội chứng suy giảm miễn dịch do hóa trị liệu, xạ trị...
 
Các loài nấm ăn cũng có khả năng tăng sức đề kháng cho cơ thể con người.
 
Nghiên cứu trên súc vật và người cho thấy nhiều loại nấm ăn và nấm dùng trong y học cổ truyền của  các dân tộc trên thế giới có khả năng phục hồi và tăng cường chức năng của hệ miễn dịch.
 
Thực phẩm chức năng chứa các vi khuẩn lành tính
 
Để tạo ra miễn dịch của cơ thể chống lại một loại bệnh nào đó, người ta có thể dùng chính các vi khuẩn gây bệnh đó, làm yếu hoặc mất độc lực của chúng và đưa vào cơ thể tạo kháng nguyên. Hệ thống miễn dịch sẽ nhận diện, ghi nhớ kháng nguyên và sản xuất kháng thể đặc hiệu chống lại vi khuẩn gây bệnh. Ví dụ như các vaccin phòng bệnh sởi, cúm, ho gà... hay sản phẩm thuốc uống brocho-vaxom (tăng cường miễn dịch với một nhóm vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp).
 
Nhưng bên cạnh đó người ta còn dùng các vi khuẩn lành tính như Lactobacillus acidophilus, Bifidobacterium longum, Streptococcus faecalis (những vi khuẩn có ích trong đường ruột) trong các sản phẩm chữa bệnh đường ruột, hay  còn gọi là Russian Choice Immune (đây là chất peptidoglycan chiết xuất từ đoạn thành tế bào của Lactobacillus rhamnosus, một trong số hơn 20 dòng vi khuẩn có thể tách ra từ sữa chua). Russian Choice Immune có tác dụng kích thích và điều hòa hệ miễn dịch không chỉ tại đường tiêu hóa mà còn có tác dụng điều hòa cytokine (TNF-Alpha, IL-2), tức là làm hạn chế các cytokine gây viêm nhiễm, dị ứng, gây các bệnh tự miễn (vẩy nến, bạch biến, tê cứng bì, lupus ban đỏ...) và tăng các cytokine gây hoại tử khối u. Hiện Russian Choice Immune có mặt trong một số thực phẩm chức năng như gêncel, bacolis, antibetes, lacttocol, kidsmune ở Việt Nam.
 
Dùng thực phẩm chức năng như thế nào để tăng sức đề kháng
 
Theo tổ chức y tế thế giới, sức khỏe của con người bị chi phối bởi 4 yếu tố: môi trường, dinh dưỡng, tinh thần và vận động. Vì vậy, việc sống trong một môi trường ít ô nhiễm, hoạt động thể lực hàng ngày, ăn uống đủ chất hợp vệ sinh, sống vui vẻ, tránh stress... là "liều thuốc quý" giúp tăng cường hệ miễn dịch.
 
Đối với các vitamin và kháng chất nên bổ sung bằng thực phẩm: ăn nhiều rau xanh, hoa quả... Chỉ bổ sung bằng thuốc hoặc thực phẩm chức năng cho những cơ thể bị thiếu các chất này. Đối với vitamin và khoáng chất, nếu bổ sung liều cao kéo dài hoặc bổ sung cho cơ thể không bị thiếu sẽ gây nên các hậu quả do thừa các chất đó. Ví dụ, canxi rất cần thiết cho sự phát triển của xương ở mọi lứa tuổi, nhưng thừa canxi thai nhi sẽ bị cốt hóa, canxi đọng ở thận gây sỏi thận, đọng ở mạch máu góp phần gây xơ vữa mạch máu và nguy cơ tăng huyết áp; đọng ở vỏ não (ở người già trên 70 tuổi) góp phần gây nguy cơ mắc Hội chứng Alzheimer. Acidfolic rất cần cho đứa bé trong bụng mẹ để đề phòng dị dạng ống thần kinh cho đứa trẻ sau này, nhưng nếu bổ sung liều cao kéo dài sẽ gây quái thai. Tỷ lệ giữa các vitamin, acid amin, chất khoáng rất cân bằng trong cơ thể chúng ta, vì vậy nếu bổ sung quá nhiều một chất nào đó sẽ làm ảnh hưởng tới sự không hấp thu các chất khác (canxi liều cao sẽ ức chế hấp thu sắt, mangan, kẽm...) làm cho cơ thể sẽ bị thiếu các chất này, gây ra các rối loạn trong cơ thể.
 
Việc dùng các thực phẩm chức năng đặc hiệu theo từng đợt để tăng cường và điều hòa chức năng miễn dịch có nhiều ưu việt vì thường không kèm theo các phản ứng phụ, tương tác tốt và hỗ trợ tốt với các chức năng khác của cơ thể.
 
Việc ăn uống thiếu các chất như acid amin (đạm), vitamin A, B1, C. PP, khoáng chất và các nguyên tố vi lượng khác như sắt, kẽm về lâu dài sẽ dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng, suy giảm hệ miễn dịch.
 
BS.Hoàng Xuân Ba
(Sức khỏe và đời sống - Số 76 tháng 4/2010).
Các tin khác

Cần phải có tất cả thông tin.

Người gởi
Người nhận